Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısıyla başlayan, milyonlarca Ukraynalının yerinden edilmesi, yüz binlerce askerin hayatını kaybetmesi, Rusya'nın Batı dünyasından siyasi ve ekonomik izolasyonu ile cephede oldukça sınırlı miktarda değişikliğe rağmen devam eden savaşta 5'inci yıla girildi.
Rusya'nın 24 Şubat 2022'de birkaç gün içinde sona ereceği ve Ukrayna'nın teslim olmasıyla sonuçlanacağı öngörüsüyle başlattığı savaş, Avrupa'nın 2. Dünya Savaşı'ndan sonra gördüğü en büyük çatışma haline dönüşerek 4 yılını doldurdu. Ukrayna ordusu, yıpratıcı saldırılara karşı cephe hattını tutmaya çalışırken, Ukraynalı siviller ise enerji sistemine yönelik saldırılar nedeniyle ağırlaşan kış şartları ile geniş çaplı insansız hava aracı ve füze saldırıları ile karşı karşıya kalıyor.
Zelenskiy: "Putin hedeflerine ulaşamadı"
Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy savaşın yıl dönümü dolayısıyla sosyal medya hesabından yayınladığı açıklamada, "Bugün, Putin'in Kiev'i ele geçirmek için başlattığı sözde 3 günlük harekatın üzerinden tam 4 yıl geçti. Bu da direnişimiz ve Ukrayna'nın bu süre boyunca nasıl mücadele ettiği hakkında çok şey anlatıyor. Bu sözlerin arkasında milyonlarca insanımız, büyük bir cesaret, inanılmaz bir emek, dayanıklılık ve Ukrayna'nın 24 Şubat'tan bu yana izlediği uzun yol var" diye konuştu. Savaşa ilişkin görüntüler eşliğinde paylaştığı açıklamada Zelenskiy, "İşgalin başlangıcına dönüp günümüzde baktığımızda şunu söyleyebiliriz: Bağımsızlığımızı savunduk, ülkemizi kaybetmedik. Putin hedeflerine ulaşamadı. Ukraynalıların direncini kıramadı ve bu savaşı kazanamadı. Ukrayna'yı koruduk. Barış ile adaleti güvence altına almak için elimizden gelen her şeyi yapacağız" ifadelerini kullandı.
Kayıplar artıyor
Diğer yandan iki ülkenin savaştaki gerçek kayıplarını açıklamadıkları düşünülüyor. Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS), savaşın başından bu yana en az 1.2 milyon Rus askeri ile 600 bin Ukrayna askerinin öldürüldüğü, yaralandığı veya kaybolduğu tahmininde bulundu. ABD merkezli düşünce kuruluşu verilerine göre savaşta 325 bin Rus, 140 bin Ukrayna askeri hayatını kaybetti.
BBC Rusça Servisi ve bağımsız bir Rus haber sitesi Mediazona tarafından yapılan bu ay yayınlanan ortak bir çalışmada ise savaşta öldürülen 186 bin 102 Rus askerinin isimlerine ulaşıldı. İngiliz ve Rus medya kuruluşları, Ukrayna'nın kayıplarının ise 200 bin civarında olduğu tahminini paylaştı.
Birleşmiş Milletler verilerine göre Rusya tarafından düzenlenen saldırılar, Ukrayna'da 15 binden fazla sivilin ölümüne ve 41 binden fazlasının yaralanmasına neden oldu.
Savaşa ilişkin aylık raporlar yayınlayan akademik araştırma kuruluşu Russia Matters'a göre Rusya, savaşta yaklaşık 24 bin askeri araç ve teçhizat kaybetti. Bunlar arasında yaklaşık 13 bin 800 tank ve zırhlı araç, 361 hava aracı ve 29 deniz aracı da yer aldı. Kuruluşun verilerine göre Ukrayna'nın kayıpları ise 11 bin 300 askeri araç ve teçhizat seviyesinde bulunuyor. Bunların 5 bin 570'ini tank ve zırhlı araçlar, 194'ünü hava araçları ve 42'sini ise deniz araçları oluşturuyor.
Milyonlarca kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı
Savaş aynı zamanda Avrupa'da İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük mülteci krizine yol açtı. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği verilerine göre savaş nedeniyle bu ay itibarıyla 3.7 milyon Ukraynalı ülke içinde yerinden edilmiş durumda bulunuyor. Yaklaşık 5.9 milyon Ukraynalı ise yurt dışında mülteci konumunda yer alıyor. Savaş nedeniyle toplam 10.8 milyondan fazla kişi de insani yardıma ihtiyaç duyuyor.
Dünya Bankası savaşın yıl dönümü öncesinde yaptığı açıklamada, Ukrayna ekonomisinin yeniden inşasının 10 yıl boyunca 588 milyar dolara mal olacağı tahminini paylaştı.
Rusya 2025 yılında sadece 4 bin 800 kilometrekare ilerleyebildi
Rusya, çoğunluğu savaşın başlamasından çok daha önce, 2014'te ele geçirdiği topraklardan oluşmak üzere Ukrayna topraklarının yüzde 20'ye yakın bir kısmını işgal altında tutmaya devam ediyor. Ukrayna'nın doğu ve güneyindeki Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson bölgelerinin büyük bölümleri ile 2014'te ilhak edilen Kırım Yarımadası, Rusya'nın kontrolü altında bulunuyor. Ukrayna medyasında yer alan haberlere göre Rusya kontrolündeki Ukrayna topraklarının toplamı, 116 bin kilometrekareye ulaşıyor. Cephe hattındaki ilerleme oldukça sınırlı kalırken, Washington merkezli düşünce kuruluşu Savaş Çalışmaları Enstitüsü (ISW) verilerine göre Rusya'nın 2025 yılı içerisinde elde ettiği ilerleme, 4 bin 800 kilometrekare ile sınırlı kaldı.
Barış görüşmeleri devam ediyor
Geçtiğimiz yol Ocak ayında göreve başlayan ABD Başkanı Donald Trump'ın girişimiyle Ukrayna'daki savaşa son verilmesi için başlatılan barış görüşmeleri, henüz somut bir sonuç sağlamasa da devam ediyor. ABD Özel Temsilci Steve Witkoff, geçtiğimiz hafta İsviçre'nin Cenevre kentinde yapılan görüşmelerde "anlamlı ilerleme" kaydedildiğini açıklamış, fazla detay vermeden her iki tarafın da bir anlaşmaya ulaşmak adına görüşmeleri sürdürme konusunda anlaştığını ifade etmişti. Aylardır süren dolaylı ve doğrudan görüşmelerin çıkmaza girdiği başlıca konuyu ise toprak talepleri oluşturuyor. Müzakerelerde Rusya, Donbas bölgesinin Ukrayna'nın kontrolünde olan kısmını talep ederken, Ukrayna tarafı Rusya'nın askeri olarak ele geçiremediği toprakları müzakere masasında teslim etmeyi reddediyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy dün askerlere hitaben yaptığı konuşmada, Ukrayna'nın teslim olmayı kabul etmeyeceğini ve bunun yerine Rusya'nın savaşı sona erdirmeye zorlanması gerektiğini söylemişti. Zelenskiy, "Ukrayna mevzilerini koruyor ve güçlü durumda. Pek çok darbeye direndik. Ukrayna, tüm saldırılara göğüs gererek hayatı yeniden tesis ediyor ve kuruyor" ifadelerini kullanmıştı.
AB'den savaşın yıl dönümünde Kiev'e ziyaret
Savaşın yıl dönümü dolayısıyla Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy'in video konferans yöntemiyle Avrupa Parlamentosu'na hitap etmesi ve Avrupa'dan üst düzey yetkililerin Ukrayna'nın başkenti Kiev'e gelmeleri bekleniyor. Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in Kiev'deki resmi anma programına katılmaları ve Rusya'nın füze saldırılarıyla zarar gören enerji altyapısını yerinde incelemeleri bekleniyor.